Θέμα 1 Παρουσίαση των βέλτιστων πρακτικών στην Ελλάδα και συζήτηση, κύρια συμπεράσματα, βασικά στοιχεία προς υιοθέτηση, παρόμοιες μελέτες περιπτώσεων στην Ελλάδα

Photo has been retrieved from: https://www.iridacenter.org/irida-womens-center/

Πρακτική του Κέντρου Γυναικών «Ίριδα» – Βασικές Πληροφορίες για το υπόβαθρο του οργανισμού και για τις κύριες δράσεις του

Το Κέντρο Γυναικών Ίριδα είναι το μοναδικό κοινοτικό κέντρο γυναικών της Βόρειας Ελλάδας. Έχουν δημιουργήσει μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική και ανθεκτική κοινότητα παρέχοντας έναν ασφαλή χώρο με δραστηριότητες που δημιουργούν κοινότητες. Η κοινότητά τους έχει σήμερα πάνω από 500 ενεργά μέλη από 37 διαφορετικές χώρες.

“Ίριδα” είναι μια νεοελληνική ελληνική λέξη που σημαίνει “η παλέτα όλων των χρωμάτων που αντανακλούν το φως”. Επέλεξαν αυτό το όνομα επειδή αντικατοπτρίζει την ποικιλομορφία των γυναικών στην κοινότητά τους. Οι γυναίκες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σε μια ασφαλή κοινότητα συνεργασίας και συνιδιοκτησίας με ισχυρή αίσθηση του ανήκειν. Η ποικιλομορφία προωθείται στο Κέντρο Γυναικών Ίριδα σε μια ατμόσφαιρα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κοινής προοπτικής.

Ιστοσελίδα: https://www.iridacenter.org/irida-womens-center/

Τα μέλη της κοινότητας της Ίριδας αποκτούν πλήρη και ανοικτή πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες και πόρους, κατανοούν σε βάθος τα νομικά και κοινωνικά τους δικαιώματα και μαθαίνουν εργαλεία για να επεξεργάζονται τις εμπειρίες τους σε ένα περιβάλλον με γνώμονα το τραύμα. Αποκτούν πρόσβαση σε έναν χώρο στον οποίο μπορούν να μιλήσουν, να εκφράσουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, να νιώσουν ότι τους ακούνε και να αποκτήσουν την αυτοπεποίθηση να λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις.

Παρέχοντας ένα πολυεπίπεδο θεμέλιο από το οποίο κάθε γυναίκα μπορεί να αναπτύξει και να δημιουργήσει το δίκτυο υποστήριξής της, οι υπηρεσίες της Ίριδας παρέχουν στα μέλη μας πόρους για να περιηγηθούν σε ένα σύστημα που επιχειρεί συστηματικά να αποδυναμώσει τις γυναίκες.

Στα μέσα του 2018, η ομάδα της Ίριδας εισήγαγε και ανέπτυξε την έννοια των αντιπροσώπων της κοινότητας.

Οι αντιπρόσωποι της κοινότητας είναι γυναίκες της Ίριδας με βιωμένη εμπειρία που είναι ενεργά μέλη των κοινοτήτων τους και οι οποίες αισθάνονται εξουσιοδοτημένες και σίγουρες να συμμετάσχουν στο έργο και να γίνουν κομβικά σημεία για τις κοινότητές τους.

Διασφαλίζουν ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των κοινοτήτων τους και της ομάδας της Ίριδας παραμένουν ανοιχτοί, παρέχουν άμεση ανατροφοδότηση στην ομάδα και παρέχουν μεταφραστική βοήθεια όταν χρειάζεται.

Η ομάδα της Ίριδας δεν ήταν εξοικειωμένη με την έννοια των εκπροσώπων των κοινοτήτων. Η οργάνωσή τους άρχισε να εφαρμόζει την πρακτική αυτή το 2016, ενώ δραστηριοποιούνταν στην Ειδομένη, και μετά την εκκένωσή της, εγκαταστάθηκαν στους δύο κύριους καταυλισμούς: Softex και στο Κουτσόχερο.

Στον προγραμματισμό τους, οι αντιπρόσωποι της κοινότητας επιλέγονται προσεκτικά από μια ομάδα αφοσιωμένων γυναικών. Ο πιο σημαντικός παράγοντας για την απόφασή τους είναι το κατά πόσο έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινότητάς τους και πόσο εμπλέκονται σε αυτήν.

Η παρουσία τους στην Ίριδα είναι κρίσιμη γιατί επιτρέπει στις γυναίκες να ακουστούν και να αναλάβουν την ιδιοκτησία του χώρου. Ανάλογα με το μέγεθος της εγγεγραμμένης κοινότητας, ο εκπρόσωπος μπορεί να βοηθήσει εκατοντάδες έως χιλιάδες άτομα.

Το χρονοδιάγραμμα ποικίλλει ανάλογα με τον τόπο διεξαγωγής της πρακτικής (καταυλισμοί ή κοινοτικά κέντρα), με τους καταυλισμούς να έχουν ταχύτερες διαδικασίες (καθώς το ανθρωπιστικό έργο στους καταυλισμούς θεωρείται επείγουσα αντιμετώπιση).

1ο στάδιο: Οι ομάδες Προστασίας και Δραστηριοτήτων εντοπίζουν δεσμευμένα Σημεία Επαφής που προσφέρουν εθελοντικά το χρόνο τους στην υπηρεσία της κοινότητάς τους για να υποστηρίξουν δραστηριότητες ή συνεδρίες που λαμβάνουν χώρα: μικρές μεταφράσεις σε μη ευαίσθητες συνεδρίες, επεξήγηση δραστηριοτήτων, κανόνων, υποστήριξη διανομής κ.ο.κ.

2ο στάδιο: Μόλις διαπιστωθεί ότι ο υποψήφιος πληροί τις προϋποθέσεις για να γίνει εκπρόσωπος (υπομονή, πολιτισμική ευαισθησία, καλοί τρόποι, αξιοπιστία κ.ο.κ.), ενθαρρύνεται να αναλάβει σταδιακά μόνος του τη διευκόλυνση μιας δραστηριότητας. Η αρχική υλοποίηση της δραστηριότητας προβλέπεται να διαρκέσει 4-6 μήνες.

3ο στάδιο: Ενώ η προαναφερθείσα δραστηριότητα έχει αναληφθεί από τον υποψήφιο και λειτουργεί ομαλά για περίπου 2 μήνες, με θετική ανατροφοδότηση της κοινότητας για τον υποψήφιο, πραγματοποιείται μια γενική αξιολόγηση:

Ποιο είναι το νομικό καθεστώς του υποψηφίου (επιτρέπεται να εργαστεί;) /Ποιο είναι το άμεσο σχέδιο του υποψηφίου (να παραμείνει στη χώρα ή να μετακινηθεί;) Υπάρχει σαφής επικοινωνία μεταξύ του υποψηφίου και της υπόλοιπης ομάδας; (Γλωσσική ικανότητα) / Είναι ο υποψήφιος ευπρόσδεκτος στην κοινότητα;

Εάν η αξιολόγηση δώσει αρνητικά αποτελέσματα: Επειδή δεν επιτρέπεται να εργαστεί, προτίθεται να μετακινηθεί ή έχει περιορισμένες γλωσσικές δεξιότητες: Ο υποψήφιος συνεχίζει να εργάζεται εθελοντικά για όσο χρονικό διάστημα επιθυμεί, λαμβάνει βοήθεια ανάλογα με τις ανάγκες του και λαμβάνει συστατική επιστολή στο τέλος της περιόδου εθελοντισμού. – Αρνητικά σχόλια από την κοινότητα: Ανάλογα με την ανατροφοδότηση (η οποία συλλέγεται σε εβδομαδιαία βάση), η δραστηριότητα θα τερματιστεί είτε μετά από μια περίοδο εφαρμογής 4-6 μηνών είτε αμέσως. Στους εθελοντές θα δοθεί απόδειξη της συμμετοχής τους.

4ο στάδιο: Μετά τη λήξη της τρίμηνης μικρής ευκαιρίας απασχόλησης, ξεκινά μια διαδικασία αξιολόγησης για να καθοριστεί αν η ευκαιρία απασχόλησης θα ανανεωθεί, θα ανανεωθεί με μεγαλύτερη σύμβαση ή θα τερματιστεί.

Το Κέντρο Ίριδα συνεργάζεται με κοινότητες που έχουν πολύ δρόμο να διανύσουν μέχρι να μπορέσουν να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό. Προς το παρόν εργάζεται για να βελτιώσει τις γλωσσικές τους δεξιότητες και να τους παράσχει ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την εργατική νομοθεσία και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων στη χώρα υποδοχής.

Οι πολιτιστικοί εκπρόσωποι του κέντρου τους στο πλαίσιο αυτό:

  • Βοηθούν τις αναλφάβητες γυναίκες οργανώνοντας μαθήματα στα οποία διδάσκουν πώς να διαβάζουν και να γράφουν στη μητρική τους γλώσσα.
  • Βοηθούν τις ντόπιες γυναίκες διδάσκοντάς τους τα αγγλικά ως δεύτερη γλώσσα.
  • Συνεργάζονται με δικηγόρους ή/και κοινωνικούς λειτουργούς για τη συν-διοργάνωση ενημερωτικών συνεδριών (εργατικό δίκαιο στην Ελλάδα, σημαντικά δημόσια μητρώα και υπηρεσίες και πώς να έχουν πρόσβαση σε αυτά, δικαιώματα εργαζομένων κ.λπ.)
Photo has been retrieved from: https://metadrasi.org/en/metadrasi/

Πρακτικές ΜΕΤΑδρασής – Βασικές πληροφορίες σε σχέση με το υπόβαθρο και τις κύριες δράσεις του οργανισμού

Η ΜΕΤΑδραση ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2009 με στόχο τη διευκόλυνση της υποδοχής και της ένταξης προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα.

Η ΜΕΤΑδραση δεσμεύεται να προασπίζει και να προστατεύει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα όλων όσων έχουν εκτοπιστεί ή διωχθεί, πιστεύοντας ότι η μετανάστευση οδηγεί στην ανάπτυξη.

Το ακρωνύμιο ΜΕΤΑδραση είναι ένας συνδυασμός των ελληνικών λέξεων «μετά» και «δράση», που σημαίνει «μετά + δράση” και περικλείει την αποστολή και τη φιλοσοφία μας.”

Ιστοσελίδα: https://metadrasi.org/en/metadrasi/

Η ΜΕΤΑδραση δραστηριοποιείται στους ακόλουθους βασικούς τομείς, με γνώμονα τις αρχές της συνέπειας, της αποτελεσματικότητας, της διαφάνειας και της ικανότητας προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες ανάγκες:

  • Εκπαίδευση και ένταξη προσφύγων και μεταναστών
  • Παροχή διερμηνείας υψηλής ποιότητας
  • Προστασία των χωρισμένων και ασυνόδευτων ανηλίκων
  • Προστασία και βοήθεια άλλων ευάλωτων ομάδων

Η ΜΕΤΑδραση ωφελεί άμεσα τις μετανάστριες μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης και ένταξης, όπως η επαγγελματική συμβουλευτική και η τοποθέτηση σε θέσεις εργασίας.

Υπάρχει επίσης έμμεσο όφελος όσον αφορά τις υπηρεσίες ασύλου που παρέχονται από διερμηνείς.

Περίπου, το 35-40% των ωφελούμενων της ΜΕΤΑδρασης είναι γυναίκες, με τη συντριπτική πλειονότητα να προέρχεται από τρίτες χώρες.

Οι γυναίκες από τρίτες χώρες είναι πιο επιφυλακτικές από τους άνδρες στο πρόγραμμα εργασιακής συμβουλευτικής όσον αφορά τα προγράμματα που περιλαμβάνουν μαθήματα (65-35% έναντι 50%) λόγω πολιτισμικών διαφορών (θρησκείες, θέση της γυναίκας στην οικογένεια και την κοινωνία). Είναι κρίσιμο να γνωρίζει κανείς τις ευκαιρίες εργασίας που είναι διαθέσιμες για την υπό εξέταση ομάδα-στόχο.

Υπάρχουν ημέρες ενδυνάμωσης για τις γυναίκες αυτές, καθώς εξετάζεται η ψυχολογία της ενεργής αναζήτησης εργασίας ή άλλων ευκαιριών, όπως η κατάρτιση (με παραπομπή σε τεχνικά σεμινάρια που σχετίζονται με μια συγκεκριμένη εργασία που θα μπορούσε να έχει στη χώρα της).

Ένα παράδειγμα που σχετίζεται με τα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι η ύπαρξη ενός χώρου όπου οι γονείς μπορούν να αφήνουν τα παιδιά τους για λίγες ώρες, ενώ αυτά παρακολουθούν μαθήματα. Τα παιδιά μπορούν να απασχοληθούν δημιουργικά σε συγκεκριμένους τομείς υπό την επίβλεψη των νηπιαγωγών για όσο διαρκούν τα μαθήματα.

Η συμβουλευτική στο χώρο εργασίας ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση. Απαιτούνται λιγότερες συναντήσεις- αφορά αποκλειστικά την εξεύρεση εργασίας και εξαρτάται από τις δεξιότητες των ενδιαφερομένων και την ευκολία πρόσβασής τους στην αγορά εργασίας. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια πιο σταθερή ροή προγραμμάτων κατάρτισης, τα οποία μπορεί κανείς να παρακολουθεί για μήνες ή χρόνια, προχωρώντας από επίπεδο σε επίπεδο προκειμένου να κατακτήσει την ελληνική και την αγγλική γλώσσα. Με άλλα λόγια, η υποστήριξη είναι πιο εκτεταμένη.

Το πρόγραμμα ένταξης περιλαμβάνει την παροχή συμβουλών για την απασχόληση και τη διασύνδεση με την αγορά εργασίας, καθώς και σεμινάρια (δεξιότητες χρήσης υπολογιστή, ανάπτυξη βιογραφικού σημειώματος, πώς να κινηθείτε σε μια συνέντευξη για δουλειά). Παράλληλα, η ομάδα της ΜΕΤΑδρασης εργάζεται συνεργατικά και σε άλλες παραμέτρους που σχετίζονται με τα νομικά έγγραφα και την αναζήτηση εργασίας (εξασφάλιση ΑΜΑ).

Συγκεκριμένα υπάρχει ένα HUB όπου μπορεί κάποιος να έρθει και στη συνέχεια, μέσω ραντεβού, να δει ακριβώς ποια έγγραφα απαιτούνται για να τον καθοδηγήσουν. Από την άλλη, υπάρχει η δυνατότητα εκμάθησης αγγλικών, ελληνικών, κοινωνικών δεξιοτήτων, ακόμα και γερμανικών για ενήλικες και ανήλικους στα νησιά, αλλά και στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Όταν πρόκειται για την εφαρμογή του προγράμματος, η διάδοση και η προώθηση είναι ζωτικής σημασίας. Φυσικά, κάθε περίπτωση είναι μοναδική. Θα πρέπει να αποφεύγεται η τυποποιημένη εκμάθηση γλωσσών και να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην επικοινωνία σε καθημερινά πλαίσια. Ουσιαστικά, τα μαθήματα ελληνικών θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις ανάγκες των δικαιούχων.

Η ομάδα της ΜΕΤΑδρασης συνεργάζεται με ένα ευρύ φάσμα φορέων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Συνεργάζονται επίσης με όλους τους διεθνείς φορείς, όπως ο ΔΟΜ, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και η UNICEF. Χρησιμοποιούνται διαφορετικές μέθοδοι για την προσέγγιση των δικαιούχων: ACMMR, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και διάδοση πληροφοριών εντός της κοινότητας.

Το ίδιο το μήνυμα είναι σημαντικό στις κοινότητες που υπάρχουν. Η δυνητική επιτυχία μετατρέπεται σε μοντέλο προς ακολούθηση.

Όσο μικρότερο είναι ένα πρόγραμμα, τόσο πιο εύκολο είναι να γίνουν αλλαγές για να ξεπεραστούν προβλήματα, όπως:

  • Γραφειοκρατικές διαδικασίες ως αποτέλεσμα της ανάγκης εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα (οι άνθρωποι μένουν μετέωροι).
  • Πραγματικά προβλήματα, όπως η πανδημία.
  • Η δική του ξεχωριστή προσέγγιση του πληθυσμού (η εργασιακή κουλτούρα από κάποιες συγκεκριμένες χώρες είναι διαφορετική από την ελληνική).
  • Το ίδιο το γλωσσικό εμπόδιο προκαλεί σημαντικές δυσκολίες (άνθρωποι που μπορεί να έχουν πάρα πολλές δεξιότητες και σκληρά προσόντα στις χώρες τους αλλά αναζητούν κάτι εντελώς διαφορετικό στην Ελλάδα λόγω της γλώσσας)

Τα ακόλουθα αποτελούν λύσεις σε υφιστάμενα προβλήματα:

  • Οι λύσεις δημιουργούνται από τις παραμέτρους των ίδιων των προγραμμάτων.
  • Συνεργασία με άλλους οργανισμούς για το συντονισμό των προσπαθειών σε πιο σύνθετα ζητήματα.
  • Ο πληθυσμός λαμβάνει πολύ σαφή μηνύματα σχετικά με το τι είναι διαθέσιμο μέσω των προγραμμάτων.

Τα οργανωτικά οφέλη για τη ΜΕΤΑδραση περιλαμβάνουν:

  • Βελτίωση της τεχνογνωσίας όσον αφορά τις μεθόδους προσέγγισης (π.χ. δεν προσεγγίζονται πολλές γυναίκες).
  • Τεχνικές εξελίξεις (νέοι τρόποι και εργαλεία επικοινωνίας).
  • Το περιεχόμενο των ίδιων των προγραμμάτων κατάρτισης και των σεμιναρίων εξελίσσεται συνεχώς (η γνώση αποκτάται σε συνεχή βάση).

Photo has been retrieved from: https://metadrasi.org/en/metadrasi/

Ο στόχος συνδέεται: η εύρεση εργασίας επιτρέπει στο άτομο να ξεχωρίσει στην κοινωνία και να καλύψει όλες τις άλλες ανάγκες του. Σε συνδυασμό με την εκπαίδευση, η εκμάθηση της γλώσσας και κάποιες κοινωνικές δεξιότητες που διδάσκονται θα επιτρέψουν σε κάποιον να εξυπηρετείται παντού σε λίγα χρόνια (χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα τα αγγλικά). Το αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης επιφέρει αποκλειστικά ο στόχος.

Το πρόγραμμα ένταξης αφορά κυρίως την εξεύρεση εργασίας και είναι προφανές πώς επιτυγχάνεται η ένταξη. Στις περιπτώσεις που κάποιος δεν ενδιαφέρεται να βρει εργασία (είτε επειδή έχει ήδη μία είτε επειδή δεν τη θέλει), η εκπαίδευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη των βασικών του αναγκών.

Η εκπαίδευση, ιδίως η εκμάθηση γλωσσών, αποτελεί σημαντικό μέρος της διαδικασίας ένταξης στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία γενικότερα. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν επωφεληθεί από τα προγράμματά μας, με τις γυναίκες να αποτελούν το 35-40% του συνόλου.

Όσον αφορά την εφαρμογή παρόμοιων πρωτοβουλιών σε τοπικό επίπεδο, πιστεύουμε ότι θα πρέπει:

  • Βεβαιωθείτε ότι έχετε κατανοήσει τον στόχο κάθε προγράμματος.
  • Το μήνυμα προς το κοινό σχετικά με το τι θα επιτύχει το πρόγραμμα θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο.
  • Όσον αφορά τις ανάγκες, θα πρέπει να υπάρχει ευελιξία και προσαρμοστικότητα.
  • Ο σχεδιασμός για εσωτερικές αλλαγές σε περίπτωση προβλήματος θα πρέπει να γίνεται εκ των προτέρων.
  • Θα πρέπει να υπάρχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον επεξεργασίας (κάνοντας τους δικαιούχους και τους εργαζόμενους να αισθάνονται σαν στο σπίτι τους).